Hoe intrinsieke motivatie activeren?

In de vakantie speelde zich het volgende af: Kian, bijna 9 jaar, komt al wenend binnen. De storm had een deel van zijn boomhut vernietigd. We gingen gaan kijken en inderdaad, het dak dat hij getimmerd had, was weggewaaid. We analyseerden de schade. De tak die alles diende vast te houden, was blijkbaar ook maar met een klein nageltje vast getimmerd.

Vandaag hoorde ik Kian alweer timmeren. Zijn boomhut, gebouwd tussen een paar reuze dennenbomen vlak bij huis, telt 7 verdiepen en 12 kamers. Recent is er nog bijgekomen: een keuken, een nieuwe ingang voor het restaurant, een kampeerterrein, het houdt niet op.

‘Waar haalt hij toch die ideeën vandaan?’ vroegen we ons verwonderd af.

We zien verschillende patronen: soms komt hij uit zijn kamer en loopt recht naar zijn boomhut met een idee; zijn fantasie heeft gewerkt. Op een ander moment ziet hij een fietswiel hangen. ‘Mag ik dat gebruiken?’ vraagt hij dan. En dan weten we: weer een idee. En soms komt het idee ook voort vanuit problem solving: hij moet iets bedenken om een dak te maken dat beschermt tegen de regen.

Het succes van die bezigheid ligt duidelijk in wat psychologen vaak noemen functielust of intrinsieke motivatie. Iets bedenken, bouwen, timmeren, hakken, daar heeft Kian geen beloning of aanmoediging voor nodig. De activiteit is een plezier in zichzelf. Het sluit aan bij zijn talent dat te maken heeft met de combinatie van fantaseren en bouwen. Wat waarschijnlijk ook meespeelt, is dat het bosje zijn bosje is. Voor ons een klein bosje waar tussen een aantal bomen een binnenruimte ontstaan is. Voor Kian een universum. Dat kun je voelen als hij je uitnodigt om te komen eten ‘stoofpotje van geplette dennenappels’ in zijn ‘ristauranto italiano’. Het is zijn plek, hij is er architect van, hij is bewoner, hij is koning.

Nu over naar onze rol. Wat doen we als moeder en pluspapa? Dat is eigenlijk heel eenvoudig: we doen vrijwel niets. Ann, de moeder, bewaakt vooral de veiligheid en orde. Is dat kappen met die bijl wel oké? Wordt het gereedschap teruggelegd van waar het kwam? Ik ben in het begin nog eens gaan mee timmeren, maar mijn rol beperkt zich nu tot het materiaal en materieel. ‘Ja, pak dat fietswiel maar’.

Als we op bezoek uitgenodigd worden via zijn geheime ingang, slaken we kreten van bewondering, ‘waauw nog een verdieping bij, hoe heb je die pallet in die boom gekregen?’ We gaan vooral niet aanmoedigen of belonen. Uit onderzoek is al zo vaak gebleken dat intrinsieke motivatie verdwijnt naarmate ouders, leraren en leidinggevenden resultaten die spontaan te voorschijn komen, gaan verplichten, evalueren en extern belonen.

 

Je voornaamste taak in dit geval is dus: niets doen. Laten begaan.

Ben je ouder, leraar of leidinggevende, dan is je taak ervoor te zorgen dat er plek is, een bosje in dit geval. Zorg voor voldoende palletten, planken, hamer, nagels, doeken, fietswielen en ander gerecycleerde spullen. Middelen dus.

Nu over naar organisaties. Hoe medewerkers helpen hun intrinsieke motivatie uit te leven? De spelregels zijn zeer eenvoudig.

Spelregel 1: geef ruimte

Spelregel 2: zorg voor veiligheid

Spelregel 3: zorg dat er middelen ter beschikking zijn

Spelregel 4: laat begaan

Spelregel 5: laat je uitnodigen om te bewonderen en participeer erin.

Als je de spelregels leest, dan besef je allicht dat intrinsieke motivatie geen persoonlijkheidseigenschap is dat ergens van binnen in een individu wel of niet aanwezig is. Intrinsieke motivatie is een relationeel gegeven: het gedijt als het individu zich in een context bevindt waarin hij kan en mag floreren. Zorg daarom als leraar of leidinggevende voor een speelruimte, zorg voor middelen en ga vooral geen ideeën aanbrengen. Leg geen taken op en beloon niet extern. Zorg ervoor dat je het spontane arbeidsplezier niet doodt.

Het is mijn diepste overtuiging dat elk kind en elke volwassene activiteiten kent die functielust geven. Activiteiten die zo kort liggen bij talent en identiteit dat het geen beloning vraagt. Sommige volwassen hebben dat behouden en het is de basis van hun levensvreugde. Velen zijn het kwijt geraakt of beperken hun diepste arbeidsplezier tot een bezigheid in hun vrije tijd.

 

En hoe zit het met jou?

Vertel op.

Interessant? Deel deze pagina!

Een reactie plaatsen